Auteur: Drs. Robbert van Amstel, klinisch en functioneel anatomist, (manueel)fysiotherapeut en onderzoeker. Deze blog deelt inzichten over fascia en musculoskeletale pijn (23-09-2025).

Waarom fascia de ontbrekende schakel kan zijn bij pijn en beweging

Als we denken aan pijn en klachten in spieren en gewrichten, richten we ons vaak op spieren, botten of gewrichten. Maar er is een vaak vergeten speler: fascia. Dit bindweefselnetwerk doorloopt ons hele lichaam en verbindt alles met elkaar – van spieren en pezen tot organen en zenuwen. Fascia is een mechanisch architectuur: het geeft structuur, ondersteunt beweging, zorgt voor krachttransmissie van de ene spier naar de andere spier, bot, bloed en zenuwvaten en speelt een rol in hoe we pijn ervaren.

Wat is fascia precies?

Fascia is niet alleen passief weefsel dat spieren en botten omhult. Het is levend, adaptief en gevoelig. Het kan spanning opslaan, krachten verdelen en signalen doorgeven door mechanische en sensorische cellen die hierin zitten. Hierdoor beïnvloedt fascia zowel onze beweging als ons gevoel van pijn.

Om fascia concreet voor te stellen: denk aan een plak Spaanse ham (Afbeelding 1). Het witte randje dat vaak als vet wordt gezien, is in werkelijkheid geen puur vet, maar vettig bindweefsel. Soms is dit weefsel meer of minder vet en meer pezig – het stukje dat je op de rand van je bord legt omdat het taai en stug is. Dit bindweefsel zorgt ervoor dat de spieren en vezels in de ham bij elkaar blijven en soepel kunnen bewegen, maar ook krachten naar elkaar toe kunnen transporteren. Net zoals in het lichaam houdt fascia spieren, pezen en organen op hun plek en verdeelt het krachten tijdens beweging. Heel schematisch kunnen we dus zeggen dat de huid verbonden is met spieren en botten via verschillende fasciale structuren (Afbeelding 2). Vergelijk fascia met een brood: de basis van elk brood is hetzelfde (water, bloem, zout en gist), maar we hebben verschillende broden (grof volkoren, fijn volkoren, wit etc.); zo is dit bij fascia ook.

Stel je een trampoline voor: de veren zorgen dat je kunt springen, maar ook dat de kracht gelijkmatig wordt verdeeld. Fascia doet iets vergelijkbaars in ons lichaam. Wanneer het soepel is, bewegen we vrij. Wanneer het stijf of verkleefd raakt, kan dat leiden tot pijn of beperkte mobiliteit.

Fascia en musculoskeletale pijn

Onderzoek laat zien dat fascia en spieren nauw samenwerken. Spierspanning kan de fascia beïnvloeden en omgekeerd. Dit betekent dat de bron van pijn of stijfheid soms niet alleen in de spier zelf zit, maar in het bindweefsel eromheen.

Bij verschillende musculoskeletale klachten – van rugpijn en schouderklachten tot knie- en nekproblemen – speelt fascia een rol. Behandelingen die fascia meenemen, zoals manuele therapie, rek- en mobilisatietechnieken of gerichte bewegingsoefeningen, kunnen de pijn verlichten en de bewegingsvrijheid verbeteren.

Wat betekent dit voor jou?

1. Rug-, schouder- of andere spierklachten zijn niet alleen spierproblemen. Fascia kan een sleutelrol spelen.
2. Therapie en training moeten fascia meenemen. Oefeningen die flexibiliteit, glijvermogen en doorbloeding van fascia bevorderen, ondersteunen herstel.
3. Een nieuwe kijk op pijn: Door fascia serieus te nemen, begrijpen we klachten beter en kunnen we effectiever behandelen.

Conclusie

Fascia is veel meer dan een passief bindweefsel. Het is een dynamisch, verbindend en gevoelig netwerk dat een cruciale rol speelt bij musculoskeletale pijn en beweging. Door fascia te erkennen als belangrijke speler, openen we nieuwe mogelijkheden voor preventie, behandeling en optimaal herstel.